भाद्रपद महिनामा दुई एकादशी आउछन् । जन्माष्टमी पछि पर्ने एकादशीलाई अजा
एकादशी भनिन्छ। यस वर्ष अजा एकादशी आज भदौ १३ गते मनाइँदैछ । भाद्रपद
महिनामा दुई एकादशी आउछन् । जन्माष्टमी पछि पर्ने एकादशीलाई अजा
एकादशी भनिन्छ। भनिन्छ कि भगवान विष्णुलाई एकादशी पर्व मनपर्छ। वर्षमा २४ वटा
एकादशी पर्छन् । यस वर्ष भाद्रपद महिनाको १३ गते अजा एकादशी पर्व
मनाइँदैछ । उदयतिथिका कारण भदौ १३ गते एकादशी पर्व मनाइने र त्यसको भोलिपल्ट पारण
गरिने भएको हो । यदि तपाइँ पनि व्रत बस्दै हुनुहुन्छ भने, तपाइँ व्रतको कथा यहाँ पढ्न सक्नुहुन्छ-
अजा एकादशी व्रत कथा
पुराणका अनुसार एकादशीको महत्व भगवान कृष्णले स्वयं धर्मराजा युधिष्ठिरलाई बताएका थिए । यस व्रतको महत्व बताउँदै उनले अजा एकादशीको व्रत गर्नेले
अश्वमेध यज्ञ गरेजस्तै पुण्य पाउने बताए । मृत्युपछि विष्णुलोकमा स्थान प्राप्त
हुन्छ। सत्ययुगमा, सूर्यवंशी
चक्रवर्ती राजा हरिश्चन्द्र एक महान सत्य-वक्ता थिए र आफ्नो वचनका लागि परिचित
थिए। कथा अनुसार एक पटक उनले आफ्नो वचन दिए र त्यही वचनको खातिर उनले आफ्नो सम्पूर्ण
राज्य राजऋषि विश्वामित्रलाई दान दिए। दक्षिणा दिन उनले आफ्नी पत्नी र छोरालाई
मात्र होइन आफूलाई पनि चांडालको दासको रूपमा बेचेका थिए।
उनले धेरै कष्ट सहे तर सत्यबाट विचलित भएनन्, त्यसपछि एक दिन उनको भेट ऋषि गौतमसँग भयो, उनले ऋषि गौतमसँग समाधान सोधे, उनले अजा एकादशीको महिमा सुनाए र उनलाई यो व्रत
गर्न भने । राजा हरिश्चन्द्रले आफ्नो क्षमता अनुसार यो व्रत बसे । जसका कारण उनले
आफ्नो हराएको राज्य मात्र फिर्ता पाएनन् परिवार सहित सबै प्रकारका सुख उपभोग गरेर
अन्ततः भगवानको परमधाममा पुगे । अजा एकादशी व्रतको प्रभावले उनका सबै पाप नष्ट भए । उनले आफ्नो हराएको राज्य र परिवार पनि फिर्ता पाए।
अजा एकादशीमा के गर्ने र के नगर्ने ?
भाद्रपद महिनाको कृष्ण पक्षको एकादशीलाई अजा एकादशी भनिन्छ। यस दिनलाई भगवान
विष्णुको आशीर्वाद प्राप्त गर्नको लागि शुभ मानिन्छ तर यस दिन केही कामहरू
त्याग्नुपर्छ। निषेधित कामले व्रत खण्डित हुने जनविश्वास छ ।
अजा एकादशीको दिन के गर्ने ?
एकादशी व्रत विधिपूर्वक पालन गर्नुपर्छ।
विशेष वस्तु दान गर्नु शुभ मानिन्छ।
भगवान विष्णुलाई मनपर्ने प्रसाद चढाउनुपर्छ।
प्रसादमा तुलसीको पातहरू अनिवार्य समावेश गर्नुहोस्।
व्रतको पारण अनिवार्य गर्नुपर्छ ।
भजन-कीर्तन गर्नुपर्छ।
तुलसी माताको पुजा गर्नुपर्छ।
मन्दिरको विशेष सरसफाई गर्नुपर्छ ।
अजा एकादशीको दिन के नगर्ने ?
अजा एकादशीको दिन भात खानु हुँदैन ।
तामसिक वस्तुको सेवनबाट टाढा रहनुपर्छ ।
बादविवाद नगर्नुहोस्।
ज्येष्ठ नागरिक र महिलाको अपमान गर्नु हुँदैन ।
पैसा बर्बाद गर्नबाट जोगिनु पर्छ।
जनावर र पक्षीहरूलाई विचलित गर्नु हुँदैन।
एकादशीको दिन तुलसीको पात वा हाँगा तोड्न निषेध गरिएको छ ।
बिहान पूजा गरेपछि दिनभर सुत्न निषेध गरिएको छ।
कहिले हो अजा एकादशी?
पञ्चाङका अनुसार भाद्रपद कृष्ण पक्षको एकादशी भदौ १३ गते बिहीबार दिउँसो १
बजेर ३४ मिनेटमा सुरु हुनेछ । त्यसै गरि, यो शुक्रबार, भदौ १४ मा ०१:५२ मा समाप्त हुनेछ। उदय तिथी अनुसार अजा एकादशी व्रत भदौ १३
गते मनाइदैछ ।
अजा एकादशीमा हुनेछन् ३ शुभ संयोग
यसपटक अजा एकादशीका दिन तीनवटा शुभ संयोग बनिरहेका छन् । पहिलो संयोग यो हो कि
भगवान विष्णुको यो व्रत बिहीबार हो । बिहीबार भगवान विष्णुको उपासना र व्रत गर्ने
दिन हो । दोस्रो संयोग अजा एकादशीमा सर्वार्थ सिद्धि योग बन्नेछ । जुन आजको दिन
अपराह्न ४:५४ बजे बन्नेछ र पारणको दिन १४
भदौ बिहान ६:१३ बजे समापन हुनेछ । तेस्रो संयोग यो हो कि व्रतको दिन बिहान ६:३३
बजेसम्म सिद्धि योग बन्नेछ ।
अजा एकादशी व्रतको लाभ
१. अजा एकादशीको व्रत गर्ने व्यक्तिको दरिद्रता हट्छ। घरमा सुख-समृद्धि आउछ।
२. यदि तपाई आर्थिक संकटको सामना गर्दै हुनुहुन्छ वा ऋण छ भने तपाईले अजा
एकादशीको व्रत गर्नु पर्छ। श्रीहरिको कृपाले मानिसलाई आर्थिक संकटबाट मुक्ति
मिल्छ।
३. कुनै बहुमूल्य वस्तु हराएको भए पनि अजा एकादशीको व्रत राखेर प्राप्त गर्न
सकिन्छ। राजा हरिश्चन्द्रले अजा एकादशीको व्रत गरेकाले आफ्नो गुमेको राज्य, धन, धन, पत्नी र छोरा
फिर्ता पाएकाले यस्तो धार्मिक विश्वास छ ।
४. अजा एकादशीको व्रत गर्नाले सन्तान सुखी रहन्छन् र आउने कष्टहरु हट्छन् ।
५. अजा एकादशीको व्रत र विधि अनुसार भगवान विष्णुको आराधना गर्नाले पाप
मेटिन्छ र व्यक्तिले मृत्यु पछि स्वर्ग प्राप्त गर्दछ।
